Đổi mới sáng tạo không còn là khẩu hiệu, mà đang dần trở thành một yêu cầu cốt lõi trong phát triển kinh tế. Tại họp báo sau Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, thông điệp được nhấn mạnh là muốn xây dựng một quốc gia đổi mới sáng tạo, trước hết phải hình thành một nền văn hóa đổi mới – nơi sáng tạo được khuyến khích và thất bại được nhìn nhận như một phần tất yếu của quá trình phát triển.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, đổi mới sáng tạo không chỉ dành cho các viện nghiên cứu hay doanh nghiệp lớn, mà cần trở thành “tư duy phổ biến” của toàn xã hội. Khi mỗi cá nhân và tổ chức đều sẵn sàng thử nghiệm cái mới, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để bứt phá.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng

Một trong những điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mới về động lực tăng trưởng. Nếu trước đây, công nghiệp hóa chủ yếu dựa vào vốn và lao động, thì hiện nay, bộ ba khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột chính.

Trong đó, khoa học công nghệ cung cấp tri thức và công cụ, đổi mới sáng tạo giúp đưa các tri thức đó vào thực tiễn, còn chuyển đổi số đóng vai trò lan tỏa, kết nối và khuếch đại giá trị. Sự kết hợp này tạo ra một “hệ sinh thái động lực” giúp nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều giải pháp đã được đưa ra theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân tham gia đổi mới sáng tạo.

Trước hết là thay đổi cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ, chuyển từ cấp phát sang đặt hàng và đánh giá theo kết quả. Cách làm này giúp nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn, đồng thời khuyến khích các tổ chức tập trung vào sản phẩm có khả năng ứng dụng và thương mại hóa.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là yếu tố then chốt. Việc đào tạo kỹ năng số, kỹ sư công nghệ cao và chuyên gia trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo hay bán dẫn sẽ tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo phát triển.

Đáng chú ý, định hướng xây dựng “doanh nghiệp một người” cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn mới. Với sự hỗ trợ của công nghệ số, mỗi cá nhân đều có thể tham gia kinh doanh, sáng tạo giá trị và trở thành một phần của nền kinh tế số.

Một yếu tố quan trọng khác là xây dựng hạ tầng dữ liệu và nền tảng số. Nếu hạ tầng truyền thống là đường sá, điện, nước, thì trong giai đoạn mới, dữ liệu và nền tảng số chính là “hạ tầng mềm” quyết định năng lực cạnh tranh.

Song song đó, hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển được thúc đẩy thông qua liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Trong mô hình này, Nhà nước đặt hàng các bài toán lớn, doanh nghiệp đóng vai trò triển khai, còn viện và trường đại học cung cấp nền tảng nghiên cứu.

Việc chuyển sang xây dựng quốc gia số toàn diện cũng là một bước đi chiến lược. Từ chính phủ số đến kinh tế số và xã hội số, mọi hoạt động đều hướng đến quản trị bằng dữ liệu và nền tảng số, lấy người dân làm trung tâm.

Đặc biệt, việc công bố các bài toán công nghệ hằng năm để doanh nghiệp tham gia giải quyết không chỉ giúp phát triển hệ thống quản lý nhà nước, mà còn tạo thị trường cho doanh nghiệp công nghệ trong nước.

Tất cả những giải pháp này đều hướng đến một mục tiêu chung: hình thành một môi trường nơi đổi mới sáng tạo được khuyến khích, thử nghiệm được chấp nhận và thất bại không còn là rào cản.

Khi văn hóa đổi mới sáng tạo được lan tỏa, mỗi ý tưởng mới đều có cơ hội được thử sức, mỗi thất bại trở thành một bài học, và mỗi thành công sẽ góp phần tạo nên động lực phát triển chung cho nền kinh tế.

CASIC TỔNG HỢP