Trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai những bước đi chiến lược nhằm hình thành một thị trường khoa học và công nghệ hiện đại, năng động và có sức cạnh tranh quốc tế. Hai sáng kiến nổi bật trong giai đoạn mới là Quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình đối tác công – tư (PPP) và Sàn Giao dịch công nghệ thế hệ mới (Techport). Đây được xem là những cấu phần hạ tầng quan trọng, góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” về vốn, kết nối và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố phát triển bền vững.
Quỹ đầu tư mạo hiểm PPP – Cú hích cho thương mại hóa công nghệ
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thành phố những năm qua tăng trưởng nhanh, song vẫn thiếu một quỹ đầu tư mạo hiểm đủ quy mô, cơ chế linh hoạt và khả năng dẫn dắt thị trường. Việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm PPP vì vậy mang ý nghĩa chiến lược, mở ra kênh huy động nguồn lực xã hội cho các dự án công nghệ có hàm lượng tri thức cao và rủi ro lớn – những lĩnh vực mà thị trường vốn truyền thống còn dè dặt.

Ảnh: Quỹ đầu tư mạo hiểm ưu tiên các dự án AI, Big Data, Blockchain, biotech – medtech, green tech, vật liệu mới và tự động hóa – robot.

Quỹ được tổ chức theo mô hình PPP, trong đó khu vực tư nhân góp 60% vốn điều lệ, Nhà nước góp 40% và chỉ giải ngân sau khi phần vốn tư nhân được góp đủ. Cách tiếp cận này bảo đảm nguyên tắc thị trường, đồng thời phát huy vai trò “vốn mồi” của Nhà nước để dẫn dắt và thu hút dòng vốn xã hội vào các lĩnh vực ưu tiên.

Với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng năm 2026, dự kiến tăng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, Quỹ đặt mục tiêu đầu tư cho 50–150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm và công nghệ, đồng thời hình thành 5–10 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng niêm yết hoặc được các tập đoàn lớn mua lại. Đây là bước tiến quan trọng để chuyển dịch từ “hỗ trợ khởi nghiệp” sang “đầu tư tăng trưởng công nghệ”, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế tri thức đô thị.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm vi mạch – bán dẫn, công nghệ số (AI, Big Data, Blockchain), công nghệ sinh học – y sinh, công nghệ xanh – vật liệu mới và tự động hóa – robot. Đây đều là các ngành có tiềm năng tạo giá trị gia tăng cao, phù hợp với định hướng xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh cho biết, lần đầu tiên chính quyền thành phố trực tiếp tham gia đầu tư mạo hiểm, không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn đóng vai trò “nhạc trưởng” kết nối hệ sinh thái, tạo niềm tin cho nhà đầu tư tư nhân và cộng đồng khởi nghiệp. Mục tiêu đến năm 2030, thành phố trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo và đổi mới công nghệ mang tầm quốc tế.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, cộng đồng startup kỳ vọng Quỹ sẽ tháo gỡ khó khăn lớn nhất là thiếu vốn cho giai đoạn phát triển sản phẩm công nghệ mới. Những dự án đòi hỏi thử nghiệm dài hạn, chi phí cao và rủi ro lớn nay có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực tài chính phù hợp, thúc đẩy quá trình hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm thương mại.

Techport – Hạ tầng số kết nối cung cầu công nghệ

Song song với Quỹ đầu tư mạo hiểm, TP. Hồ Chí Minh cũng triển khai Sàn Giao dịch công nghệ thế hệ mới – Techport, được xem là nền tảng số trung tâm của thị trường khoa học và công nghệ thành phố trong giai đoạn mới.

Techport cho phép giao dịch trực tiếp và trực tuyến, hỗ trợ toàn bộ quy trình từ tiếp nhận nhu cầu mua – bán – thuê công nghệ, tư vấn, môi giới, thẩm định, định giá đến hỗ trợ đàm phán hợp đồng và theo dõi sau chuyển giao. Nhờ đó, rút ngắn khoảng cách giữa viện – trường – doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Sau khi Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu sáp nhập với TP. Hồ Chí Minh, dữ liệu từ ba sàn giao dịch công nghệ trước đây đã được hợp nhất thành cơ sở dữ liệu thống nhất, gồm hơn 25.000 công nghệ và thiết bị, 3.500 nhà cung ứng và 1.400 chuyên gia. Hệ thống này còn được liên thông với Cơ sở dữ liệu Sàn Giao dịch công nghệ quốc gia, hình thành mạng lưới kết nối rộng khắp.

Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, Techport đã ghi nhận hàng trăm nghìn lượt truy cập. Mục tiêu đến năm 2030, sàn sẽ kết nối cung – cầu công nghệ cho tối thiểu 1.500 doanh nghiệp và cá nhân mỗi năm, hỗ trợ ký kết ít nhất 50 hợp đồng chuyển giao công nghệ và mua bán thiết bị. Đồng thời, nâng tỷ lệ công nghệ có hồ sơ sở hữu trí tuệ rõ ràng và được định giá độc lập đạt trên 70% tổng số công nghệ chào bán.

Một điểm mới quan trọng của Techport là xây dựng cơ sở dữ liệu công nghệ theo Technology Readiness Level (TRL) – thang đo mức độ sẵn sàng công nghệ. Điều này giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư đánh giá khách quan mức độ trưởng thành và khả năng ứng dụng thực tiễn của từng công nghệ, từ đó ra quyết định đầu tư và chuyển giao chính xác hơn.

Bên cạnh nền tảng số, Techport nhấn mạnh vai trò của đội ngũ chuyên gia tư vấn công nghệ độc lập. Đây là cầu nối quan trọng giúp doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp công nghệ phù hợp với nhu cầu sản xuất – kinh doanh, đồng thời hỗ trợ bên cung hoàn thiện hồ sơ công nghệ, sở hữu trí tuệ và phương án thương mại hóa.

Tạo lập hệ sinh thái thị trường khoa học và công nghệ hiện đại

Sự ra đời đồng thời của Quỹ đầu tư mạo hiểm PPP và Techport cho thấy TP. Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy “hỗ trợ nghiên cứu” sang “phát triển thị trường khoa học và công nghệ hoàn chỉnh”. Trong đó, Quỹ đầu tư đóng vai trò cung cấp nguồn lực tài chính cho đổi mới sáng tạo, còn Techport là nền tảng kết nối, thúc đẩy lưu thông và thương mại hóa công nghệ.

Hai cấu phần này tạo thành hệ sinh thái khép kín: từ hình thành ý tưởng – phát triển công nghệ – gọi vốn – kết nối thị trường – chuyển giao – mở rộng sản xuất. Đây chính là nền tảng quan trọng để TP. Hồ Chí Minh hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước và vươn tầm khu vực trong thập kỷ tới.

CASIC TỔNG HỢP