Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế, giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường đang đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế hệ công dân sáng tạo, chủ động và sẵn sàng thích ứng với nền kinh tế tri thức. Những năm gần đây, phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong học sinh, sinh viên Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên chuyển đổi số.

Ngày 19-4, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của học sinh từ các hoạt động tư vấn nghề nghiệp và việc làm”. Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VII, đồng thời tổng kết Đề án 1665 của Chính phủ về “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu đánh giá cao những kết quả tích cực đạt được trong giáo dục khởi nghiệp gắn với khoa học và công nghệ. Ông Đỗ Đức Quế, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, trong giai đoạn 2020–2024, cả nước ghi nhận khoảng 8.700 dự án khởi nghiệp đến từ học sinh phổ thông. Con số này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy của thế hệ trẻ – từ học tập thụ động sang chủ động tìm tòi, sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn bằng tri thức khoa học và công nghệ.

Không chỉ dừng lại ở những ý tưởng trên giấy, nhiều dự án của học sinh đã ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), công nghệ sinh học, vật liệu xanh hay nền tảng số để tạo ra sản phẩm phục vụ cộng đồng. Đây chính là biểu hiện rõ nét của tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – nơi tri thức khoa học được chuyển hóa thành giá trị kinh tế và xã hội.

Theo ông Trần Văn Đạt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, giáo viên giữ vai trò nòng cốt trong việc truyền cảm hứng, định hướng tư duy khởi nghiệp và trang bị kỹ năng đổi mới sáng tạo cho học sinh. Việc nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên về tư vấn nghề nghiệp, hướng nghiệp và khởi nghiệp là điều kiện tiên quyết để đưa giáo dục đổi mới sáng tạo trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường.

Trong xu thế chuyển đổi số quốc gia, nhiều trường phổ thông đã chủ động xây dựng không gian sáng tạo, phòng thí nghiệm STEM, câu lạc bộ khoa học – công nghệ, vườn ươm ý tưởng khởi nghiệp. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và thi ý tưởng sáng tạo, học sinh được rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng xây dựng dự án thực tiễn – những yếu tố quan trọng của công dân thời đại số.

Ảnh: Đại biểu trao đổi giải pháp kết nối giáo dục, khoa học công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tiến sĩ Lê Thị Duyên, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, kiến nghị cần xây dựng cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Theo bà, chỉ khi hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được hình thành đầy đủ, các ý tưởng khoa học của học sinh mới có cơ hội tiếp tục phát triển thành sản phẩm thương mại trong tương lai.

Trong khi đó, Tiến sĩ Vũ Đình Bảy, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ quản lý giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất phương pháp tư vấn hướng nghiệp cá nhân hóa, giúp học sinh xác định đúng năng lực, sở trường và xu hướng nghề nghiệp trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ. Đây là giải pháp quan trọng để tránh tình trạng khởi nghiệp theo phong trào, thiếu định hướng dài hạn.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Đỗ Đức Quế nhấn mạnh, năm học 2024–2025 là mốc hoàn thành chu kỳ đầu tiên của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong giai đoạn tiếp theo, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo và giáo dục khởi nghiệp như những trụ cột quan trọng giúp học sinh phát triển toàn diện. Đặc biệt, việc gắn giáo dục khởi nghiệp với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ góp phần hình thành lực lượng lao động trẻ có khả năng làm chủ tri thức, công nghệ và tư duy toàn cầu.

Có thể khẳng định, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo từ nhà trường không chỉ là xu hướng tất yếu, mà còn là chiến lược lâu dài để xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức. Khi học sinh được trang bị tư duy khoa học, tinh thần sáng tạo và kỹ năng khởi nghiệp từ sớm, các em sẽ trở thành nguồn nhân lực nòng cốt trong quá trình chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.

Trong tương lai, nếu tiếp tục có sự đồng hành của chính sách, nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học – công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong giáo dục Việt Nam sẽ ngày càng hoàn thiện. Từ đó, nhiều ý tưởng trẻ sẽ được ươm mầm, nhiều sản phẩm công nghệ “Made in Vietnam” sẽ ra đời, góp phần khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.

CASIC TỔNG HỢP