Trong bối cảnh khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội, việc nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp trong sinh viên được xem là chiến lược dài hạn nhằm hình thành thế hệ doanh nhân trẻ có tư duy sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng. Chương trình Tăng tốc khởi nghiệp tạo tác động xã hội dành cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng Việt Nam (VSIS) năm 2023 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Quỹ The Happiness Foundation (Tập đoàn SK – Hàn Quốc) triển khai đã mở ra môi trường thực tiễn để các ý tưởng khởi nghiệp sinh viên từng bước trở thành dự án khả thi.

Không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng về xây dựng mô hình kinh doanh, quản trị dự án và gọi vốn, chương trình còn hỗ trợ vốn mồi cho các nhóm xuất sắc, giúp sinh viên có điều kiện thử nghiệm sản phẩm, hoàn thiện giải pháp và tiếp cận thị trường ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Ảnh: Sinh viên trình bày ý tưởng tại Chương trình tăng tốc khởi nghiệp tạo tác động xã hội VSIS 2023.

Từ ý tưởng sáng tạo đến giải pháp thực tiễn

Một trong những điểm nổi bật của VSIS 2023 là sự đa dạng trong lĩnh vực khởi nghiệp, từ nông nghiệp công nghệ cao, chăm sóc thú cưng, sản phẩm sinh học đến kinh tế tuần hoàn và thủ công mỹ nghệ bền vững.

Nhóm Bioney – Honeymint Herbal gồm sinh viên Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh đã phát triển sản phẩm kết hợp mật ong bạc hà và tinh chất bạc hà nhằm hỗ trợ sức khỏe thú cưng, đặc biệt trong phòng và điều trị các bệnh hô hấp. Dự án không chỉ hướng đến thị trường chăm sóc thú cưng đang tăng trưởng mạnh, mà còn góp phần giảm tình trạng lạm dụng kháng sinh trong điều trị.

Đại diện nhóm cho biết, chương trình VSIS đã giúp sinh viên tiếp cận tư duy phát triển sản phẩm theo hướng thị trường, xây dựng chiến lược kinh doanh và kết nối cố vấn chuyên môn, tạo nền tảng để dự án tiếp tục mở rộng quy mô sau giai đoạn thử nghiệm.

Ở lĩnh vực kinh tế xanh và phát triển bền vững, nhóm sinh viên Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế lựa chọn cây lục bình làm nguyên liệu sản xuất quà lưu niệm và sản phẩm thủ công mỹ nghệ như giấy sinh học, sổ tay, quạt trang trí, đèn lồng, vỏ hộ chiếu và tranh trang trí. Dự án vừa giải quyết vấn đề tắc nghẽn dòng chảy do lục bình gây ra, vừa giảm khai thác gỗ rừng tự nhiên, đồng thời tạo việc làm cho phụ nữ nông thôn.

Những mô hình này cho thấy tư duy khởi nghiệp của sinh viên Việt Nam ngày càng gắn kết giữa đổi mới sáng tạo – công nghệ – giải quyết vấn đề xã hội, phù hợp xu hướng khởi nghiệp tạo tác động (impact startup) trên thế giới.

Chương trình tăng tốc – bệ phóng cho doanh nghiệp tương lai

Theo Ban tổ chức, VSIS 2023 tuyển chọn 10 dự án sinh viên xuất sắc trên toàn quốc tham gia chương trình tăng tốc kéo dài từ tháng 12-2023 đến tháng 4-2024. Nội dung chương trình gồm các khóa đào tạo trực tuyến và trực tiếp, kết nối doanh nghiệp, cố vấn chuyên môn, tham quan mô hình khởi nghiệp thực tế và hai vòng gọi vốn mồi.

Mỗi nhóm dự án được phân công ít nhất hai cố vấn đồng hành xuyên suốt quá trình phát triển, đồng thời được hỗ trợ vốn mồi từ 500–1.500 USD cho mỗi vòng, giúp sinh viên thử nghiệm sản phẩm, khảo sát thị trường và xây dựng kế hoạch thương mại hóa.

Đại diện Quỹ The Happiness Foundation cho biết, VSIS không chỉ dừng lại ở đào tạo, mà còn tạo ra “hệ sinh thái khởi nghiệp học đường”, nơi sinh viên được trải nghiệm đầy đủ chu trình từ hình thành ý tưởng, phát triển sản phẩm đến tiếp cận thị trường và nhà đầu tư.

Gắn kết với chiến lược khởi nghiệp quốc gia

Chương trình VSIS được triển khai phù hợp với Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” theo Quyết định 1665/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đề án xác định rõ mục tiêu thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong trường học, trang bị kiến thức, kỹ năng kinh doanh và tạo môi trường để sinh viên hiện thực hóa ý tưởng.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá, mô hình tăng tốc khởi nghiệp tạo tác động xã hội là hướng đi mới, góp phần hình thành các doanh nghiệp trẻ không chỉ theo đuổi lợi nhuận mà còn giải quyết các vấn đề môi trường và cộng đồng. Việc hỗ trợ vốn và giám sát sử dụng vốn hiệu quả chính là cơ sở để kỳ vọng sau chương trình sẽ xuất hiện những doanh nghiệp khởi nghiệp tạo tác động xã hội thực thụ.

Nuôi dưỡng thế hệ doanh nhân đổi mới sáng tạo

Đánh giá về tiềm năng của sinh viên Việt Nam, đại diện The Happiness Foundation khẳng định chương trình VSIS là nơi để ý tưởng và khát vọng của người trẻ được thử thách trong môi trường thực tế, từng bước biến thành sản phẩm có giá trị cho xã hội.

Thông qua sự đồng hành của chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý, sinh viên không chỉ học cách khởi nghiệp, mà còn hình thành tư duy đổi mới sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm, năng lực giải quyết vấn đề và tinh thần dấn thân.

Kết nối tri thức – vốn – thị trường

Có thể thấy, các chương trình tăng tốc khởi nghiệp như VSIS đang đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa nhà trường – doanh nghiệp – tổ chức hỗ trợ – nhà đầu tư. Đây là mô hình hiệu quả để đưa hoạt động khởi nghiệp sinh viên từ phong trào sang chiều sâu, từ ý tưởng sang sản phẩm, từ dự án thử nghiệm sang doanh nghiệp thực tiễn.

Trong thời gian tới, việc mở rộng quy mô chương trình, tăng cường kết nối với quỹ đầu tư mạo hiểm và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ là chìa khóa giúp sinh viên Việt Nam tự tin khởi nghiệp, tạo ra các doanh nghiệp trẻ mang dấu ấn tri thức Việt, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

CASIC TỔNG HỢP