Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 9 của Bộ Khoa học và Công nghệ, nội dung về việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy từ bậc tiểu học đã thu hút sự quan tâm lớn. Theo ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số Quốc gia, việc phổ cập AI trong giáo dục cần được triển khai với cách tiếp cận thận trọng, có mục tiêu rõ ràng và đặc biệt đặt yếu tố an toàn, phù hợp tâm lý lứa tuổi lên hàng đầu.

Ông Hồ Đức Thắng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Chiến lược quốc gia về AI, trong đó định hướng phổ cập AI toàn dân, triển khai theo nhiều cấp học và gắn với lộ trình dài hạn. Ở bậc tiểu học, AI không nhằm đào tạo chuyên sâu mà giúp học sinh làm quen với công nghệ, hình thành nhận thức ban đầu và kỹ năng sử dụng đúng cách trong môi trường số.

Ông Hồ Đức Thắng phát biểu tại họp báo thường kỳ Bộ KH&CN

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là độ tuổi học sinh tiểu học còn nhỏ, chưa đủ khả năng tự đánh giá và chọn lọc thông tin. Vì vậy, việc cho phép tiếp cận các công cụ AI đại trà cần được kiểm soát chặt chẽ. Các ứng dụng đưa vào môi trường học đường phải được thẩm định kỹ về nội dung, mức độ an toàn và yếu tố đạo đức, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của học sinh.

Thay vì tập trung trực tiếp vào học sinh, định hướng ưu tiên hiện nay là đào tạo giáo viên. Đây là lực lượng giữ vai trò trung tâm trong việc hướng dẫn, thiết kế bài giảng và định hướng cách học sinh tiếp cận AI một cách phù hợp. Việc trang bị kỹ năng AI cho giáo viên sẽ giúp lan tỏa hiệu quả ra toàn hệ thống giáo dục. Đồng thời, việc hình thành đội ngũ giáo viên nòng cốt có thể đóng vai trò dẫn dắt, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ triển khai trên diện rộng.

Theo định hướng, chương trình triển khai AI trong giáo dục có thể bắt đầu bằng giai đoạn thí điểm kéo dài khoảng 18–24 tháng, trong đó tập trung vào xây dựng học liệu, đào tạo giáo viên và thử nghiệm tại một số địa phương trước khi mở rộng toàn quốc. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo tính an toàn, khả thi và phù hợp với thực tiễn từng vùng miền.

Kinh nghiệm quốc tế cũng được xem là nguồn tham khảo quan trọng. Một số quốc gia như Singapore, Estonia, Hàn Quốc hay Mỹ đã có những cách tiếp cận khác nhau trong việc đưa AI vào giáo dục, từ đào tạo giáo viên trước, triển khai mô-đun ngắn gắn với thực tiễn, đến đầu tư hạ tầng công nghệ và kết nối internet cho toàn bộ hệ thống trường học. Những bài học này cho thấy việc phổ cập AI cần gắn với điều kiện nguồn lực, lộ trình phù hợp và tránh triển khai nóng vội.

Song song với giáo dục, Việt Nam cũng đang nghiên cứu xây dựng Luật AI nhằm tạo hành lang pháp lý cho phát triển và quản lý công nghệ này. AI được đánh giá là công nghệ có tính hai mặt, vừa mang lại cơ hội lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, vừa tiềm ẩn rủi ro về an ninh, đạo đức và quyền lợi người dùng.

Theo định hướng quản lý, việc kiểm soát rủi ro AI được tiếp cận theo nhiều lớp. Trước hết là phân loại mức độ rủi ro để có cơ chế quản lý phù hợp, trong đó các hệ thống AI rủi ro thấp được khuyến khích phát triển, còn AI rủi ro cao cần được giám sát chặt chẽ. Tiếp theo là yêu cầu bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, đánh giá dữ liệu và thuật toán trước khi đưa vào vận hành. Cuối cùng là cơ chế giám sát liên tục cùng chế tài xử lý nghiêm nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động minh bạch, có trách nhiệm và có thể giải trình.

Cách tiếp cận này thể hiện quan điểm khuyến khích đổi mới sáng tạo đi đôi với kiểm soát rủi ro, tạo môi trường phát triển AI an toàn, bền vững. Việc phổ cập AI từ bậc tiểu học vì vậy không chỉ là câu chuyện giáo dục mà còn là một phần trong chiến lược dài hạn xây dựng nguồn nhân lực số, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ.

CASIC TỔNG HỢP