Trong rất nhiều câu chuyện thất bại của Startup, nguyên nhân cuối cùng thường được kể lại một cách đơn giản: không còn đủ ngân sách để duy trì. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, hiếm khi Startup sụp đổ chỉ vì thiếu vốn. Lý do thật sự là do phần lớn là vì Founder (hoặc người phụ trách tài chính) không kiểm soát được dòng tiền. Nghĩa là học không biết tiền đang đi đâu, về từ đâu, và còn sống được bao lâu với tốc độ tiêu hiện tại.

Quản trị dòng tiền không phải kỹ năng dành cho kế toán. Nó là kỹ năng sống còn của Founder. Đặc biệt với Startup giai đoạn sớm, nơi mọi quyết định đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tồn tại.

Sai lầm phổ biến của người mới khởi nghiệp là đánh đồng dòng tiền với lợi nhuận. Họ tin rằng chỉ cần mô hình có lãi trên giấy là doanh nghiệp sẽ ổn. Thực tế, rất nhiều Startup có lợi nhuận nhưng vẫn phá sản. Tiền chưa kịp về đã phải trả chi phí, hoặc doanh thu tăng nhưng chi tiêu tăng nhanh hơn. Khi tiền mặt cạn, mọi kế hoạch đều dừng lại, dù trên báo cáo vẫn rất đẹp. Hiểu rõ sự khác biệt này là bước đầu tiên để Founder thoát khỏi tư duy nguy hiểm: làm ra tiền là đủ.

Với Startup, bạn có thể có sản phẩm tốt, thị trường lớn, đội ngũ giỏi. Nhưng nếu không đủ tiền để trả lương, duy trì vận hành và tiếp tục thử nghiệm, Startup sẽ không có cơ hội sửa sai. Quản trị dòng tiền vì vậy không phải tối ưu, mà là kéo dài thời gian sống để startup học đủ nhanh từ thị trường.

Việc hiểu về Burn rate (tỷ lệ đốt tiền) cực kỳ cần thiết, đặc biệt cho các công ty khởi nghiệp, vì nó cho biết tốc độ cạn kiệt tiền mặt, giúp nhà sáng lập và nhà đầu tư đánh giá sức khỏe tài chính, dự đoán thời gian hoạt động (cash runway), ra quyết định cắt giảm chi phí, điều chỉnh chiến lược và huy động vốn, đảm bảo sự sống còn và tăng trưởng bền vững. Đây là chỉ số về tốc độ một công ty, đặc biệt là startup, sử dụng hết nguồn tiền mặt dự trữ để chi trả chi phí hoạt động hàng tháng trước khi tạo ra lợi nhuận, một chỉ số quan trọng giúp nhà đầu tư và nhà sáng lập biết công ty còn hoạt động được bao lâu (đường băng tài chính). Burn rate giúp Founder có thể: Đo lường sức khỏe tài chính; Đánh giá hiệu suất và định giá startup; Lập kế hoạch chiến lược. Biết Burn rate giúp bạn trả lời câu hỏi rất thực tế: nếu không có thêm doanh thu hay vốn mới, Startup còn tồn tại được bao lâu. Con số này buộc Founder phải nhìn thẳng vào thực trạng, thay vì sống trong kỳ vọng mơ hồ.

Chi phí cố định là gánh nặng nguy hiểm: Một trong những nguyên nhân làm dòng tiền mất kiểm soát là chi phí cố định tăng quá sớm: thuê văn phòng lớn, tuyển nhiều người, đầu tư mạnh cho những thứ chưa tạo ra giá trị. Ở giai đoạn đầu, mọi chi phí cố định đều làm giảm khả năng linh hoạt. Startup cần ưu tiên chi phí biến đổi, có thể co giãn theo tình hình thực tế.

Doanh thu sớm quan trọng hơn hoàn hảo: Nhiều Founder trì hoãn việc tạo doanh thu vì muốn sản phẩm hoàn chỉnh hơn. Nhưng mỗi tháng không có dòng tiền vào là một tháng Runway ngắn đi. Doanh thu sớm không chỉ giúp dòng tiền, mà còn kiểm chứng giả định thị trường. Một khoản tiền nhỏ từ khách hàng thật giá trị hơn nhiều so với phản hồi miễn phí.

Thu tiền nhanh hơn, trả tiền chậm hơn: Nghe có vẻ thực dụng, nhưng đây là nguyên tắc sống còn của dòng tiền. Startup nên tối ưu chu kỳ thu - chi: rút ngắn thời gian thu tiền từ khách hàng và kéo dài thời gian thanh toán cho nhà cung cấp trong khả năng cho phép. Dòng tiền tốt không chỉ đến từ doanh thu lớn, mà từ cách quản lý thời điểm tiền vào - ra.

Dòng tiền phản ánh chiến lược: Cách Startup tiêu tiền cho thấy chiến lược thực sự của họ, không phải những gì được viết trong Pitch deck. Nếu phần lớn tiền đổ vào những hoạt động không tạo giá trị cốt lõi, đó là dấu hiệu chiến lược đang lệch. Quản trị dòng tiền buộc Founder phải liên tục đặt câu hỏi: khoản chi này có giúp giảm rủi ro lớn nhất hiện tại không?

Gọi vốn không thay thế được quản trị dòng tiền: Nhiều Startup xem gọi vốn như giải pháp cho mọi vấn đề tài chính. Nhưng vốn chỉ kéo dài Runway, không sửa được thói quen tiêu tiền kém. Startup quản trị dòng tiền yếu sẽ tiêu hết tiền nhanh hơn, bất kể gọi được bao nhiêu. Nhà đầu tư sớm muộn cũng nhận ra điều này.

Dòng tiền là công cụ kỷ luật: Khi tiền có hạn, Startup buộc phải ưu tiên. Không thể làm mọi thứ cùng lúc, không thể chiều theo mọi ý tưởng. Sự hạn chế về dòng tiền, nếu được quản trị tốt, trở thành công cụ kỷ luật giúp startup tập trung vào điều quan trọng nhất.

Founder phải trực tiếp nắm dòng tiền: Ở giai đoạn đầu, Founder không thể giao hoàn toàn việc quản trị dòng tiền cho người khác. Dù có kế toán hay CFO, founder vẫn phải hiểu rõ bức tranh tài chính. Quyết định chiến lược và quyết định tài chính luôn gắn chặt với nhau.

Quản trị dòng tiền không giúp Startup thành công ngay lập tức, nhưng thiếu nó chắc chắn dẫn đến thất bại sớm. Với Startup, kỹ năng quan trọng không phải là kiếm thật nhiều tiền, mà là sử dụng tiền đủ thông minh để kéo dài thời gian học, thử và điều chỉnh. Dòng tiền được quản trị tốt không làm Startup giỏi hơn, nhưng cho họ cơ hội để trở nên tốt hơn trước khi quá muộn.

(CASIC tổng hợp)