Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp 4.0, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên tri thức và công nghệ. Việt Nam những năm gần đây được đánh giá là quốc gia có tinh thần khởi nghiệp cao, đặc biệt trong giới trẻ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, vốn đầu tư không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công. Quan trọng hơn là tư duy khoa học, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề của thị trường.

Ảnh: Diễn đàn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thu hút đông đảo doanh nhân trẻ và các dự án công nghệ.

Nhiều câu chuyện khởi nghiệp thành công đã chứng minh rằng, tri thức và tinh thần sáng tạo chính là nền tảng bền vững nhất. Một số doanh nhân trẻ khởi đầu với nguồn lực tài chính hạn chế nhưng nhờ biết tận dụng khoa học công nghệ, không ngừng học hỏi và cải tiến sản phẩm, đã xây dựng được mô hình kinh doanh hiệu quả. Họ tiếp cận thị trường bằng tư duy mới, sử dụng công nghệ để tối ưu quy trình, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra giá trị khác biệt.

Xuất phát từ thực tiễn đó, ngày càng nhiều startup tại Việt Nam lựa chọn con đường phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ sản xuất vật liệu thân thiện môi trường, nông nghiệp thông minh, thương mại điện tử đến các nền tảng số phục vụ giáo dục, y tế và logistics – tất cả đều cho thấy sức mạnh của việc kết hợp ý tưởng sáng tạo với giải pháp công nghệ. Đây là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch từ khởi nghiệp truyền thống sang khởi nghiệp dựa trên tri thức.

Điểm chung của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là tinh thần chủ động học tập và tư duy làm chủ công nghệ. Người khởi nghiệp không chỉ đóng vai trò nhà kinh doanh mà còn là người hiểu sản phẩm, nắm quy trình kỹ thuật, biết phân tích dữ liệu thị trường và liên tục cải tiến giải pháp. Nhờ đó, họ có thể thích ứng nhanh với thay đổi, giảm rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh các mô hình thành công, thực tế cũng cho thấy vẫn còn không ít dự án khởi nghiệp thất bại do thiếu định hướng rõ ràng và chưa hiểu đúng bản chất của đổi mới sáng tạo. Một số dự án chạy theo phong trào, tập trung gọi vốn nhưng thiếu nền tảng công nghệ vững chắc. Có dự án ý tưởng tốt nhưng không đủ năng lực triển khai, không xây dựng được mô hình kinh doanh phù hợp, dẫn đến việc “chết yểu” sau thời gian ngắn hoạt động.

Một bất cập khác là nhiều bạn trẻ có ý tưởng sáng tạo nhưng thiếu kiến thức về quản trị dự án, sở hữu trí tuệ, chiến lược thị trường và gọi vốn đầu tư. Trong khi đó, đội ngũ hỗ trợ khởi nghiệp ở một số nơi còn hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn và chuyên môn công nghệ, chưa đủ khả năng đồng hành sâu cùng các dự án.

Trước thực trạng đó, việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang được các bộ, ngành và địa phương chú trọng. Các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp công nghệ, không gian làm việc chung và quỹ hỗ trợ startup được hình thành ngày càng nhiều. Đây là môi trường quan trọng giúp các dự án trẻ tiếp cận cố vấn chuyên môn, chuyên gia công nghệ, nhà đầu tư và chương trình đào tạo khởi nghiệp bài bản.

Đặc biệt, Bộ Khoa học và Công nghệ đang thúc đẩy chính sách phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu và kết nối startup với viện nghiên cứu, trường đại học. Điều này góp phần rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm thương mại, đồng thời tạo nền tảng để các doanh nghiệp trẻ phát triển dựa trên tài sản trí tuệ và công nghệ lõi.

Để khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thành công, người trẻ cần trang bị cho mình tư duy khoa học, khả năng học hỏi liên tục và tinh thần dấn thân. Không chỉ dừng ở việc có ý tưởng, họ phải biết thử nghiệm, đo lường, cải tiến và sẵn sàng thay đổi khi thị trường yêu cầu. Đồng thời, việc chủ động tham gia các mạng lưới khởi nghiệp, chương trình ươm tạo và đào tạo chuyên sâu sẽ giúp tăng cơ hội tiếp cận nguồn lực công nghệ và tài chính.

Có thể khẳng định, trong thời đại kinh tế tri thức, vốn không còn là chìa khóa duy nhất. Chính tri thức, công nghệ và tư duy đổi mới sáng tạo mới là nền tảng quyết định sự bền vững của doanh nghiệp khởi nghiệp. Khi được hỗ trợ bởi hệ sinh thái phù hợp và chính sách đúng hướng, các startup công nghệ Việt Nam hoàn toàn có thể vươn ra thị trường khu vực và quốc tế, đóng góp thiết thực vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của đất nước.

CASIC TỔNG HỢP