Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế toàn cầu, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc tạo ra các giải pháp công nghệ thân thiện với môi trường. Không chỉ dừng lại ở ý tưởng kinh doanh mới, các startup hiện nay đang tận dụng tri thức khoa học, công nghệ và tư duy sáng tạo để giải quyết những bài toán thực tiễn về tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững. Từ nông nghiệp, công nghiệp chế biến đến mỹ phẩm, thực phẩm và kinh tế tuần hoàn, bức tranh khởi nghiệp công nghệ xanh đang mở ra nhiều cơ hội nâng tầm thương hiệu Việt trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nhiều dự án giới thiệu sản phẩm tại Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Xanh năm 2025.

Một trong những minh chứng tiêu biểu cho việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào nâng cao giá trị nông sản là doanh nghiệp G.C Food. Với tầm nhìn không để lãng phí bất kỳ nguồn tài nguyên nào, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống công nghệ chế biến sâu hiện đại, giúp biến các phụ phẩm nông nghiệp thành nguyên liệu giá trị cao. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa, G.C Food không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn xây dựng chuỗi cung ứng nông nghiệp bền vững. Hàng trăm hộ nông dân được hướng dẫn canh tác theo tiêu chuẩn xanh, giảm sử dụng hóa chất và tăng hiệu quả kinh tế. Đây là ví dụ điển hình cho mô hình doanh nghiệp đổi mới sáng tạo dựa trên nền tảng công nghệ và tri thức khoa học.

Ở lĩnh vực mỹ phẩm, dự án BIOQ của chị Đoàn Thị Kiều Vân cho thấy tiềm năng to lớn của việc kết hợp nghiên cứu khoa học với khởi nghiệp sáng tạo. Xuất phát từ nền tảng chuyên môn hóa học, chị đã nghiên cứu chiết xuất hoạt chất từ vỏ thanh long – một phụ phẩm nông nghiệp thường bị bỏ phí – để phát triển dòng mỹ phẩm thuần chay an toàn cho người dùng. Quy trình sản xuất được chuẩn hóa theo công nghệ sinh học, đảm bảo chất lượng ổn định và thân thiện môi trường. Không chỉ tạo ra sản phẩm làm đẹp mới, dự án còn góp phần giải quyết bài toán “được mùa mất giá” cho nông dân, tạo thêm nguồn thu nhập bền vững. Đây là mô hình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo khi khoa học không nằm trong phòng thí nghiệm mà được thương mại hóa thành sản phẩm phục vụ cộng đồng.

Một dự án khác nổi bật là Rangfarm – mô hình kinh tế tuần hoàn dựa trên ứng dụng công nghệ lên men tự nhiên để sản xuất giấm táo từ nguồn táo xanh bản địa tại Phan Rang. Với sản lượng táo lớn mỗi năm, việc dư thừa nông sản từng gây lãng phí nghiêm trọng. Rangfarm đã áp dụng quy trình sản xuất khép kín: từ ép táo, lên men, đóng chai đến tái chế toàn bộ bã táo thành trà thảo mộc, phân bón hữu cơ và thức ăn chăn nuôi. Nhờ đó, toàn bộ chu trình gần như không phát sinh rác thải. Việc ứng dụng công nghệ sinh học kết hợp tư duy thiết kế chuỗi giá trị tuần hoàn giúp dự án vừa tăng giá trị kinh tế, vừa giảm tác động đến môi trường. Đồng thời, dự án còn tạo việc làm cho lao động địa phương và trích lợi nhuận cho các hoạt động xã hội, thể hiện tinh thần khởi nghiệp gắn với trách nhiệm cộng đồng.

Để các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ, hệ sinh thái hỗ trợ đóng vai trò quan trọng. Theo đại diện các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, ngoài ý tưởng sáng tạo, startup cần được tiếp cận vốn đầu tư, chương trình ươm tạo, tư vấn quản trị, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường. Thời gian qua, nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu về quản trị doanh nghiệp, tài chính, thiết kế sản phẩm, tiêu chuẩn sản xuất và thương hiệu đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực cho các dự án trẻ. Bên cạnh đó, hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối nhà đầu tư và đưa doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế giúp sản phẩm khởi nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường toàn cầu.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, nhiều startup đã chủ động ứng dụng nền tảng thương mại điện tử, marketing số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để tối ưu vận hành và tiếp cận khách hàng hiệu quả. Đây chính là điểm khác biệt của khởi nghiệp đổi mới sáng tạo so với mô hình kinh doanh truyền thống – lấy công nghệ làm động lực tăng trưởng và sáng tạo làm nền tảng cạnh tranh.

Trong thời gian tới, xu hướng sản xuất xanh, tiêu dùng bền vững và kinh tế tuần hoàn sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp khoa học – công nghệ. Khi được tiếp sức bởi chính sách phù hợp, nguồn vốn đầu tư và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, các startup Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm đột phá, nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia và đóng góp thiết thực vào nền kinh tế xanh.

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là hành trình ứng dụng khoa học và công nghệ để kiến tạo tương lai bền vững. Đây chính là chìa khóa để Việt Nam vươn lên trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và cạnh tranh toàn cầu.

CASIC TỔNG HỢP