Cách mạng công nghiệp 4.0 đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và nền tảng số không chỉ tạo ra các mô hình kinh doanh mới mà còn mở ra cơ hội khởi nghiệp chưa từng có cho thế hệ trẻ. Tại Việt Nam, làn sóng khởi nghiệp dựa trên khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo đang hình thành rõ nét, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong kỷ nguyên số.

Doanh nghiệp công nghệ bứt phá từ ý tưởng sáng tạo

Những năm gần đây, nhiều startup Việt đã lựa chọn công nghệ làm “xương sống” để giải quyết các bài toán thực tiễn của xã hội. Từ thương mại điện tử, logistics, tài chính số đến giáo dục trực tuyến và du lịch thông minh, các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số đang phát triển nhanh chóng, thu hút lượng lớn người dùng và nhà đầu tư.

Sự phổ cập của điện thoại thông minh, internet băng rộng và thanh toán điện tử đã tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ tiếp cận thị trường nhanh hơn, giảm chi phí vận hành và dễ dàng mở rộng quy mô. Không còn giới hạn trong phạm vi địa phương, nhiều startup Việt đã vươn ra thị trường khu vực nhờ ứng dụng công nghệ và mô hình kinh doanh linh hoạt.

Theo các chuyên gia, khác với giai đoạn khởi nghiệp truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào vốn đầu tư lớn, khởi nghiệp công nghệ ngày nay lấy tri thức, dữ liệu và sáng tạo làm giá trị cốt lõi. Chỉ với một nhóm nhân sự tinh gọn, ý tưởng tốt và nền tảng công nghệ phù hợp, startup có thể nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường, kiểm thử và cải tiến liên tục theo nhu cầu người dùng.

Go-Việt giới thiệu việc thử nghiệm Go-Food ở Hà Nội hồi tháng 1-2019.

Công nghệ thay đổi thói quen và mở rộng thị trường

Không chỉ tạo ra sản phẩm mới, các mô hình kinh doanh công nghệ còn làm thay đổi thói quen tiêu dùng và cách xã hội vận hành. Ứng dụng đặt xe, giao đồ ăn, mua sắm trực tuyến hay tư vấn y tế từ xa đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống đô thị. Điều này chứng minh rằng thị trường cho các giải pháp số tại Việt Nam vẫn còn rất rộng lớn.

Các chuyên gia công nghệ nhận định, giai đoạn tới sẽ là thời kỳ chuyển dịch mạnh mẽ từ “kinh doanh online đơn thuần” sang “kết nối online với không gian thực”, nơi công nghệ được tích hợp sâu vào mọi lĩnh vực: sản xuất thông minh, nông nghiệp chính xác, du lịch số, quản trị đô thị và giáo dục cá nhân hóa. Đây chính là “mỏ vàng” cho các startup biết nắm bắt xu thế.

Bên cạnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng sâu hơn, tối ưu quy trình vận hành và giảm thiểu chi phí. Nhờ đó, các startup Việt có thể cạnh tranh sòng phẳng hơn với doanh nghiệp quốc tế ngay trên sân nhà.

Hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng hoàn thiện

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy khởi nghiệp công nghệ là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng được hoàn thiện. Nhiều trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, không gian làm việc chung, vườn ươm công nghệ và quỹ đầu tư mạo hiểm đã ra đời, giúp kết nối startup với chuyên gia, cố vấn và nhà đầu tư.

Các trường đại học, viện nghiên cứu cũng đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hình thành các doanh nghiệp spin-off dựa trên sản phẩm khoa học – công nghệ. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, đồng thời tạo môi trường để sinh viên, giảng viên tham gia khởi nghiệp ngay từ trong nhà trường.

Bên cạnh nguồn lực trong nước, Việt Nam còn thu hút sự quan tâm của nhiều quỹ đầu tư quốc tế trong lĩnh vực công nghệ. Nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao tiềm năng thị trường gần 100 triệu dân, lực lượng lao động trẻ, năng động và khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ mới.

Chính sách mở đường cho đổi mới sáng tạo

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hành lang pháp lý và chính sách hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ. Các chương trình quốc gia về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển doanh nghiệp khoa học – công nghệ đang được triển khai mạnh mẽ, tạo điều kiện cho startup tiếp cận vốn, ưu đãi thuế, đào tạo nhân lực và thử nghiệm sản phẩm mới.

Nhiều địa phương cũng chủ động xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa chính quyền – doanh nghiệp – viện trường, hình thành mạng lưới hỗ trợ startup ngay tại địa bàn. Điều này không chỉ giúp phát triển kinh tế địa phương mà còn lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong cộng đồng.

Cơ hội lớn đi cùng thách thức

Dù tiềm năng rộng mở, khởi nghiệp công nghệ vẫn đối mặt với nhiều thách thức như thiếu vốn dài hạn, thiếu nhân lực chất lượng cao và khả năng mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, những doanh nghiệp dám đổi mới, dám thử nghiệm và kiên trì theo đuổi giá trị công nghệ sẽ có cơ hội bứt phá.

Rõ ràng, khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực then chốt cho khởi nghiệp Việt Nam. Khi ý tưởng sáng tạo được kết hợp với nền tảng công nghệ và hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp, các startup không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo khu vực.

CASIC TỔNG HỢP